Hoe doede dè èègelek... zonnen klok bouwe?

Elk goed object op een wagen begint met een tekening. Die helpt je het totaalplaatje te zien en houdt je op koers tijdens het bouwen.

1. Teken zelf, of laat A.I. een plaatje maken.
2. Bepaal alvast welke kleuren erop komen.
3. Print de tekening en hang hem op bij je werkplek.

Tip van de bouwerVraag A.I. om een cartoon of clipart stijl. Die zijn het makkelijkst na te bouwen. Je tekentechniek maakt niet uit, het idee telt.

Op de wagen zitten ronddraaiende assen. Aan zo'n as knopen jullie je klok vast. Wat er daarna beweegt, bepalen jullie zelf.

1. Kies een beweging uit de vier hierboven, of verzin iets eigens.
2. Teken in je ontwerp welk deel gaat bewegen.
3. Check: alles wordt aangedreven door 1 as uit het midden van je frame.

Tip van de bouwerDe makkelijkste variant is de wijzers direct aan de as vastzetten. Verras ons gerust met iets geks, maar begin met iets dat zeker werkt.

Jullie hebben een kartonnen plaat gekregen. Dat is de ruggengraat: hierop bouw je verder en hieraan wordt je klok straks op de wagen vastgemaakt.

1. Leg de plaat plat en kijk of hij nergens beschadigd of slap is.
2. Teken de omtrek van je klok af op de plaat.

Let opAlles wat je maakt moet straks stevig aan de wagen vastzitten. Bouw dus niets aan de rand dat kan afbreken.

Jullie ontwerp is al voor jullie in elkaar gelast van betonijzer. Betonijzer is goed buigbaar, dus je kunt er nog van alles aan toevoegen.

1. Vergelijk het frame met je tekening.
2. Nieuwe ideeën gekregen? Laat ze erbij lassen, dat kan nog.
3. Duw en trek even aan het frame: het moet stevig staan.

Tip van de bouwerRecht is slecht. Alles wat je krom kunt bouwen, is leuker om naar te kijken.

Je maakt de vorm uit losse stukken karton en lijmt die aan elkaar.

1. Knip of snij alle losse stukken op maat.
2. Lijm de stukken aan elkaar.
3. Houd de stukken vast tot de lijm droog is.

Tip van de bouwerHet hoeft er alleen maar op te lijken. Niet elk detail hoeft te kloppen, dat is juist het leuke van carnaval.

Overal waar twee stukken karton elkaar raken kan een kier zitten. Die plak je dicht, anders krijg je het papier er straks niet netjes overheen.

1. Plak alle naden aan de buitenkant af met schilders, of ducttape.
2. Wrijf de tape goed aan, zonder bobbels.

Op staal kun je geen verf smeren, dus het frame moet ingepakt. Karton gebruik je voor de vlakke delen, bijvoorbeeld de wijzerplaat.

1. Snij de kartonnen plaat op maat en leg hem aan de buitenkant van het frame.
2. Prik aan de binnenkant vlak langs het betonijzer gaatjes, aan allebei de kanten van de staaf.
3. Plak aan de buitenkant een stukje ducttape over de gaatjes en prik ze opnieuw door.
4. Steek een tiewrap van binnen naar buiten door het ene gat, en door het andere weer terug. Strak trekken.
5. Herhaal dit een paar keer per plaat.

Tip van de bouwerHet kan ook met lijm en kleine kartonnen plaatjes aan de binnenkant, met het betonijzer ertussen. Dat is sneller, maar je moet alles vasthouden tot de lijm droog is. De tiewrap-methode zit meteen vast.

Ronde en bolle delen pak je in met kippengaas. Dit is een langzaam karweitje, neem er de tijd voor.

1. Begin altijd aan een lange staaf betonijzer en zet het gaas daarlangs vast met een tiewrap om de 15 cm.
2. Trek het gaas langs het frame en zet vast op de randen, in binnenbochten en bij losse vormen.
3. Knip al het overtollige gaas weg en vouw losse uiteindes naar binnen.

Tip van de bouwerTrek het gaas niet te strak. Dan wordt je vorm hoekig. Laat de bolling van het gaas zijn werk doen, dan wordt je klok mooi rond. Je hebt dan wel iets meer papier nodig.

Let opKippengaas kan scherp zijn. Draag werkhandschoenen bij het knippen en vouwen.

Ook zonder stalen frame kun je bolle vormen maken. Je vormt het gaas eerst los en zet het daarna op je kartonnen vorm.

1. Trek een stuk kippengaas strak over een voetbal, zodat het de bolle vorm aanneemt.
2. Knip het gaas uit zodat het precies op de plek past waar je het wilt hebben.
3. Zet het gaas vast op je karton en knip het overtollige gaas weg.
4. Vouw alle losse uiteindes naar binnen.

Tip van de bouwerAls je het gaas strak genoeg over de bal hebt getrokken, houdt het zijn vorm tijdens het plakken. Het hoeft dus niet door ijzer ondersteund te worden.

Vraag dit even naHoe je het gaas het beste aan het karton vastzet staat niet in de bouwhandleiding. Tiewraps door geprikte gaatjes werken, net als bij het stalen frame, maar vraag het even aan je begeleider of een bouwer.

Let opKippengaas kan scherp zijn. Draag werkhandschoenen bij het knippen en vouwen.

Papier plakt slecht op gaas. Met schilderstape maak je er eerst een ondergrond van.

1. Vouw de tape om de 10 gaten dubbel om het gaas heen.
2. Zorg dat de tape tegen zichzelf aan plakt, dan laat hij niet los.
3. Leg de tape niet los over je object heen.

Nu gaat het gaas dicht. Dit lijkt op papier-maché, maar de bouwers doen het net even anders. Je kartonnen delen sla je nu over, die krijgen straks alleen de laatste laag.

1. Scheur heel dun papier op maat, ongeveer 10 bij 15 cm. Krant of oude telefoongids werkt prima.
2. Smeer de velletjes in met behanglijm en maak er een stapel van.
3. Laat de stapel 10 minuten rusten, zodat de lijm goed intrekt.
4. Plak het gaas helemaal dicht, zonder bubbels en vouwen.

Tip van de bouwerNiks tien minuten wachten. Zodra je stapel een centimeter of 20 hoog is, draai je hem gewoon om. Dan ligt je eerst gepapte velletje bovenop. Scheelt weer tijd.

Deze laag moet kurkdroog zijn voordat de volgende erop kan.

Let opZet je vorm NIET bij de verwarming. Dan droogt de lijm te snel en kan het papier kapot getrokken worden. Al je werk voor niks.

Nu gaat er over je hele object dezelfde laag papier heen, gaas en karton. Zo krijgt de verf overal dezelfde ondergrond, net als op de rest van de wagen. De bouwers gebruiken hiervoor raufaser behang, structuurbehang met houtvezels erin. Die structuur zorgt straks, na het lakken, voor een veel mooier resultaat.

1. Maak stukken van ongeveer 10 bij 20 cm.
2. Insmeren met behanglijm, stapelen, 10 minuten laten trekken.
3. Scheur tijdens het plakken de stukken veel kleiner voor bochten en bollingen.
4. Plak ook over de tape op je naden heen.

Tip van de bouwerZie je ergens een papiertje openstaan? Dan heb je niet genoeg gescheurd. Een vel van 10 bij 20 gaat bij ervaren plakkers in wel 15 stukken. Hoe secuurder je plakt, hoe mooier het eindresultaat.

Als het goed is heb je nu een geheel wit object, klaar voor de eerste laag verf.

Let opWeer geldt: niet bij de verwarming zetten. Geduld is hier echt de snelste weg.

Nu komt je object echt tot leven. De bouwers gebruiken gewoon latex muurverf: goedkoop, in elke kleur te mengen en overal te krijgen.

1. Pak de kleuren uit je ontwerptekening erbij.
2. Geef elk vlak van je klok een eigen kleur, nooit alles in 1 kleur.
3. Kies felle kleuren. Zwart mag wel voor accentlijnen.
4. Laat alles goed drogen voor je verder gaat.

Tip van de bouwerGeen latex op school? Oplosmiddelvrije, waterverdunbare emulsieverf kan ook prima. Vermijd hout, en staallakken: die zijn veel te agressief voor het papier.

Let opVermijd bruin, grijs en donkerblauw als hoofdkleur voor grote vlakken. Van een afstand vallen donkere vlakken weg in de optocht.

Egale vlakken zijn saai. Met details maak je er een karakter van.

1. Schilder de cijfers op je wijzerplaat. Moeten dat echte cijfers zijn? Of overal 11, het zotte getal?
2. Geef je klok ogen, een mond, wenkbrauwen.
3. Laat de details goed drogen.

Tip van de bouwerHet kan eigenlijk niet gek, vrolijk of feestelijk genoeg zijn. Laat je fantasie de vrije loop.

Op de randen van je vlakken breng je donkerdere of juist lichtere verf aan. Daardoor komt je klok van een afstand veel meer tot leven.

1. Wil je een donkere rand? Meng bruin of zwart door de kleur van dat vlak.
2. Wil je een lichte rand? Meng wit of lichtgrijs erdoor.
3. Denk aan blos op wangen, donkere plekken rond ogen, een twinkel in een oog.

Tip van de bouwerGebruik voor een accentrand altijd dezelfde kleurrichting als het vlak waar je hem op zet. Anders vloekt het.

Botenlak laat de kleuren afspatten en beschermt je klok tegen regen tijdens de optocht. Door de structuur van het behang kaatst het licht overal net iets anders, en dat staat prachtig.

1. Breng de lak aan met een verfroller.
2. Rol rustig en gelijkmatig, in dezelfde richting.
3. Verpak de roller na afloop eerst in papier en dan in een plastic zakje.

Let op, dit is de gevaarlijkste stapBotenlak geeft vervelende dampen. Doe dit NOOIT binnen zonder goede ventilatie en afzuiging, draag latex handschoenen en laat dit altijd onder begeleiding doen.

Je klok gaat vast aan de ronddraaiende as van de wagen, en dan test je of je beweging doet wat je bedacht had.

1. Koppel je klok aan de as.
2. Laat de as een paar volledige rondes draaien.
3. Kijk of niets ergens tegenaan loopt of vastslaat.

Vraag dit even naHoe je klok precies aan de as vastgemaakt wordt, staat niet in de bouwhandleiding. Dit doe je samen met de bouwers.

Het werk is gedaan. Je klok gaat op de wagen, en tijdens d'n Opstoet ziet iedereen langs de kant wat jullie gemaakt hebben.

1. Zet je klok vast op de wagen, stevig genoeg voor een hele optocht.
2. Loop rond en kijk of er nog schade of losse randjes zijn.

Tip van de bouwerVan dichtbij is het niks, van veraf is het prachtig. Ga dus altijd eerst een paar meter achteruit staan voor je gaat bijwerken.